Porządkowanie Cmentarza Żydowskiego w Trzemesznie

Temat porządkowania Cmentarza Żydowskiego dyskutowany był od czasu, gdy znaleziono macewy. Nie doprowadził do przeniesienia ich w rejon cmentarza. Macewy przez lata przechowywano na terenie miejskiego wodociągu, a ostatnio na części wydzielonej wysypiska. Działania przyspieszyły w roku bieżącym. Spójrzmy na kolejność zdarzeń.

Powiadomiony Naczelny Rabin Polski wizytował w mieście 1 czerwca 2021 r. Pierwsze spotkanie w sprawie przeniesienia macew i uporządkowania Cmentarza Żydowskiego w Trzemesznie zorganizowano 23 września. Pięć dni później złożono wniosek grantowy podejmujący inwentaryzację i oczyszczenie macew oraz uporządkowanie zieleni cmentarza. Następnego dnia Gmina Trzemeszno aplikowała o członkostwo w Koalicji Opiekunów Cmentarzy Żydowskich w Polsce. Równolegle postanowiono uregulować kwestie prawne terenów cmentarza. Działka 242 należy do Gminy Trzemeszno, a część, czyli działka 423, do Skarbu Państwa. Jest w dyspozycji Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w Poznaniu. Stąd analizowana jest podstawa prawna umożliwiająca przeniesienie własności na Gminę. Równolegle macewy przeniesiono pod dach budynku warsztatów szkolnych Szkoły Zawodowej. Kolejnym działaniem było Zarządzenie Nr 504.2021 Burmistrza Trzemeszna z 22 października w sprawie powołania Zespołu ds. uporządkowania i upamiętnienia Cmentarza Żydowskiego w Trzemesznie. Spotkanie w sprawie planowanych prac odbyło się 24 października.

Przybyli burmistrzowie Trzemeszna, przewodniczący Rady Miejskiej, przedstawiciele organizacji, w tym Związku Kombatantów Rzeczpospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, Gminnego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Fundacji „Kierunek Kultura”, Stowarzyszenia Miłośników Zabytków Historycznych, zainteresowani tematem mieszkańcy oraz media. Wspólnie wypracowano dalsze kierunki działania. Wielkie wrażenie na obecnych zrobiło wystąpienie zaproszonych gości.

Wspólnie z panami, Robertem Zimnym doktorem nauk humanistycznych i społecznym opiekunem zabytków w województwie wielkopolskim oraz Jackiem Dereżyńskim budowlańcem i społecznikiem, podążyliśmy śladami ryczywolskich Żydów. Obaj inicjatorzy podjęli trud renowacji Cmentarza Żydowskiego w Ryczywole. Informując o podejmowanych działaniach samorządy wszystkich szczebli przekonali do projektu ludzi dobrej woli. Społecznymi działaniami podejmowanymi w latach 2013-2021 odszukali rozrzucone po okolicy macewy, oczyścili je, podjęli badania archiwalne celem ich opisania, przy Cmentarzu Żydowskim odbudowali bramę wejściową, ułożyli chodnik, wymurowali zniszczone ogrodzenie. Osiągnęli cele najważniejsze, stworzyli lapidarium oraz przywrócili pamięć o ryczywolskich Żydach, dawnych sąsiadach.