Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Czwartek, 29 lutego 2024
Imieniny: Lutosław, Roman, Teofil
pochmurno
10°C

Niespokojny wiek XX

Spontaniczna obrona Trzemeszna od chwili wybuchu II wojny światowej dla mieszkańców oznaczała odejście władz administracyjnych i samorzutne powołanie Obrony Narodowej. 2 września 1939 roku burmistrz Trzemeszna adwokat Kazimierz Jarosław Szymański powołał ON na Trzemeszno-miasto, a wójt Bolesław Wojciech Jan Zawalicz-Mowiński na Trzemeszno-wieś. Dowództwo całości objął oficer rezerwy Zawalicz-Mowiński. Dowodził formacją do czasu opuszczenia miasta przez urzędników państwowych. Burmistrz i wójt opuścili miasto nocą z 6 na 7 września. Komendantem został mistrz rzeźnicki, podoficer rezerwy Andrzej Marchlewicz. Potrzebą było utrzymanie porządku w mieście i ochrona przed napaścią ze strony niemieckich kolonistów. Formację złożoną z ochotników podzielono na dwa pododdziały, porządkowy w mieście i patrolowania okolicy. Na drogach wylotowych ustawiono barykady. Zbliżającemu się wrogowi stawiono zbrojny opór.

Gdy zasięgnięto wiedzę o nadciąganiu regularnej armii niemieckiej wydano rozkaz wycofania. Niemcy, po wkroczeniu do miasta aresztowali mężczyzn, zaś obrońców bez wyroków rozstrzelali. Po wojnie rodziny zamordowanych i organizacje kombatanckie przy wsparciu lokalnych władz upamiętnili miejsca kaźni. Poległych pochowano na cmentarzach w Trzemesznie, gdzie postawiono pomordowanym pomnik, oraz Kruchowie. Upamiętniono także miejsca kaźni w Kociniu, Kamieńcu, Niewolnie, Wydartowie i Wymysłowie. W Kozłowie, w miejscu kaźni sołtysa przed jego własnym domem, odsłonięto w 2016 roku pomnik pamięci.

 

 

 

Wkroczenie wojsk niemieckich rozpoczęło wieloletnią okupację, w której niszczono ślady polskości. Na trzemeszeńskim cmentarzu parafialnym 19 listopada 1939 roku rozebrano Mauzoleum powstańców wielkopolskich 1918-1919. Trumny ze szczątkami powstańców przeniesiono do przygotowanego uprzednio dołu, a teren wyrównano. Władze niemieckie zlikwidowały polskie instytucje, działalność towarzystw, Polakom odebrano bibliotekę, księgarnię i kino. Do niemieckich instytucji Polacy otrzymali zakaz wstępu. Zamknięto polskie szkoły. Mieszkańców wywożono do Niemiec na przymusowe roboty, przekwaterowywano do pracy w okolicznych gospodarstwach, i eksmitowano z zajmowanych mieszkań. Zmieniono nazwy ulic na Adolf Hitler Platz itp. Zamknięte kościół i gimnazjum zamieniono na magazyny wojskowe, które uchodząc 21 stycznia 1945 roku podpalono.

Pomimo szykan lokalna społeczność stawiała okupantowi opór. Jesienią 1939 roku powstała w mieście Wielkopolska Organizacja Wojskowa, w 1940 roku Tajna Organizacja Narodowa, a rok później ogniwa Szarych Szeregów, Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej. Wielu ówczesnych bohaterów za Ojczyznę oddało życie.

Wkroczenie 22 stycznia 1945 roku wojsk radzieckich złagodziło sytuację. Spontaniczną radość z zakończenia okupacji zmąciły rządy autorytarne nowej administracji. Nowe prawa i ideologia ograniczały swobodę obywateli. Żywiołowo powstające organizacje społeczne uległy rozwiązaniu bądź centralizacji. Przez lata wymazywano z powszechnej świadomości fakt popełnienia zbrodni na polskich oficerach w Katyniu, Charkowie, Miednoje, Ostaszkowie i innych miejscach sowieckiej kaźni. Na wykazach zabitych odnajdujemy tam nazwiska trzemesznian.

Zmieniono nazwy ulic na Józefa Stalina itp. Mieszkańców przeciwstawiających się nowemu porządkowi nierzadko przetrzymywano w celach miejscowego sądu. 
Na placu przed kościołem 2 maja 1945 roku postawiono pomnik upamiętniający miejsce pochówku 17 żołnierzy sowieckich. Po kilku latach ich szczątki ekshumowano, przenosząc do innego miasta.

W dniu 8 marca 2016 roku symboliczny już obelisk przeniesiono w godne miejsce. Odnowiony staraniem Gminnego Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, umiejscowiono przy jednej z alei cmentarza parafialnego w Trzemesznie.

Trzemeszno, ówcześnie największe miasto funkcjonujące w obrębie powiatu mogileńskiego, w latach 1954 i 1968 doświadczyło ograniczających je zmian granic administracyjnych. Zlikwidowano sąd, nie podejmowano inwestycji przemysłowych. W efekcie zahamowany wzrost ludności zmienił tendencje dopiero w latach 70. Wybudowano zakład przemysłowy „Izopol”, osiedle bloków mieszkalnych, utworzono izbę porodową, wybudowano nowy gmach szkoły podstawowej, uruchomiono młodzieżowe schronisko turystyczne. Jednakże miasto nie odzyskało statusu największego.

 

Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.