Odbudowa bazyliki trzemeszeńskiej, trwała 11 lat.

     Trzemeszeński kościół podczas II wojny światowej był wykorzystywany przez Niemieckie wojska jako magazyn. Niestety 21 stycznia 1945 r. Niemcy uciekając z miasta podpalili kościół. Jak wynika z karty zabytku przechowywanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, zniszczeniu uległo 75 procent  świątyni. Jej odbudowa trwała od 1948 do 1959 roku. Zgodnie z zapiskami ówczesnego konserwatora Janusza Wąsowicza, udało się odbudować 70 procent zniszczeń. 

         Karta zabytku zarchiwizowana w NID została wypełniona 13 kwietnia 1959 roku przez konserwatora zabytków Janusza Wąsowicza. Dostarcza nam ona wiele ciekawych informacji. Wśród nich można znaleźć  m.in. wyszczególnienie prac budowniczych i konserwatorskich. 

         W 1952 roku odbudowano ołtarz i boczne nawy kościoła. Rok 1953 to prace malarskie i blacharskie. Rok 1954 – wykończeniowe prace nad wnętrzem. W latach 1954-55 trwała rekonstrukcja malowideł Franciszka Smuglewicza w kopule centralnej. Tutaj zapisano także koszt tego zadania – 117.200 zł.  Poszerzenie chóru organowego -19.700 zł i instalacja światła w wieży 3.560 zł. Lata 1957/58 to gruntowny remont wszystkich elewacji, hełmy wież, stolarka okienna, instalacja gromochronowa (pisownia oryginalna). W 1959 r. odnotowano następujące prace: odsłonięcie i utrwalenie partii romańskich wieży płd., otynkowanie pewnych jej partii, nowa więźba wież oraz nowe pokrycie dachowe.  

     Z karty zabytku opracowanej 6 lipca 1960 roku wynika także, że odbudowa kościoła była pod stałą kontrolą konserwatora zabytków. Takie kontrole odnotowano: 5 lipca 1951 r., 6 sierpnia 1954 r. i 13 października 1959 r. 

     W rubryce „Wyposażenie architektoniczne” napisano: Wnętrze ozdobione polichromią Fr. Smuglewicza. Ściany prezbiterium i nawy środkowej ozdobione płaskorzeźbami figuralnymi. Bogate ołtarze 1927 -36 r. zabezpieczono odpadające stiuki, odnowiono wewnątrz 8 płaskorzeźb częściowo zniszczonych.

     Dzięki uprzejmości Konserwatora Zabytków w Poznaniu, Urząd Miejski Trzemeszna wszedł niedawno w posiadanie duplikatów zdjęć z okresu odbudowy bazyliki w Trzemesznie. Skany szklanych negatywów i zdjęć przygotował dla nas pan Aleksander Wojciechowski, za co serdecznie dziękujemy. Zdjęcia przestawiające odbudowę ołtarza wykonał Józefowicz (niestety nie znamy imienia), pozostałe są podpisane: Z. Ossing 1950 r.  (RP)