35-lecie samorządu w Polsce – cykl artykułów jubileuszowych. Kadencja 1990-1994.

35-lecie samorządu w Polsce – cykl artykułów jubileuszowych

W 2025 roku obchodzimy 35-lecie samorządu terytorialnego w Polsce. To wyjątkowa okazja, aby przypomnieć sobie kluczowe wydarzenia, które ukształtowały lokalne wspólnoty oraz przybliżyć historię samorządności w naszym regionie. Z tej okazji, co tydzień na stronie internetowej „Gazety Trzemeszeńskiej” będą ukazywać się artykuły poświęcone tej tematyce. W ramach cyklu przybliżymy zarówno początki reformy samorządowej, jak i najważniejsze wydarzenia z historii Trzemeszna w kontekście funkcjonowania władz lokalnych.

Zapraszamy do lektury i wspólnego świętowania jubileuszu samorządu!

Pierwsza kadencja samorządu w Trzemesznie (1990-1994)

Wybory samorządowe, które odbyły się 3 czerwca 1990 roku, zapoczątkowały nową erę w historii Trzemeszna. Po dekadach centralnego zarządzania, mieszkańcy miasta i gminy po raz pierwszy mieli możliwość samodzielnego wyboru swoich przedstawicieli, którzy mieli kształtować lokalną politykę i rozwój regionu. W głosowaniu wzięło udział 97 kandydatów, spośród których wyłoniono 22 radnych Rady Miejskiej.

Pierwsza Rada Miejska w Trzemesznie składała się z 22 członków, jednak w trakcie kadencji zmniejszyła się do 21 osób ze względu na rezygnację dwóch radnych. W jej skład weszli: Wiesława Bosiacka, Grzegorz Brzewiński, Krzysztof Brzostowski, Janusz Ciesielczyk, Roman Fołda, Benedykt Hartwich, Krzysztof Kaźmierski, Adam Kądziela, Antoni Kierczyński, Sylwester Koch, Józef Kostka, Maciej Krawczak, Wiesław Krzystanek, Edmund Kubasik, Jan Kubasik, Ludwik Macioł, Jarosław Słomka, Ryszard Węglewski, Jan Wrzeszczyński, Henryk Żychski, Wojciech Łosiński (złożył rezygnację, a na jego miejsce został wybrany Jerzy Semrau), Marek Nadolny (również złożył rezygnację).

Przewodniczącym Rady został Benedykt Hartwich, a funkcję wiceprzewodniczących objęli Maciej Krawczak i Sylwester Koch. Na stanowisko burmistrza miasta i gminy wybrano 33-letniego Marka Gotowałę, który nie był radnym, lecz pełnił jednocześnie funkcję przewodniczącego Zarządu Miasta i Gminy. W skład Zarządu weszli także Dariusz Jankowski jako zastępca burmistrza oraz Wiesława Bosiacka, Krzysztof Kaźmierski i Adam Kądziela jako członkowie.

Praca Rady Miejskiej koncentrowała się na wielu istotnych aspektach zarządzania miastem. W trakcie pierwszej kadencji podjęto aż 196 uchwał, a obrady Rady obejmowały łącznie 47 sesji. W strukturach Rady działało 7 stałych komisji, które odbyły łącznie 43 posiedzenia, a w ich skład weszło 12 członków spoza Rady. Najbardziej zaangażowani w prace samorządu byli Antoni Kierczyński i Adam Kądziela, którzy uczestniczyli we wszystkich sesjach.

Jednym z pierwszych ważnych przedsięwzięć samorządu była reorganizacja gospodarki mieszkaniowej. W kwietniu 1991 roku powstała Trzemeszeńska Spółdzielnia Mieszkaniowa, która 1 października rozpoczęła działalność, przejmując część majątku Mogileńskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. W kolejnych latach spółdzielnia przejęła łącznie 21 budynków mieszkalnych oraz 169 garaży od Izopolu i Przedsiębiorstwa Przemysłu Ziemniaczanego. 

Rok 1992 przyniósł kolejną istotną inicjatywę – powołanie społecznego komitetu budowy komisariatu policji, na którego czele stanął burmistrz Marek Gotowała. To działanie wpisywało się w szerszy kontekst poprawy bezpieczeństwa i wzmocnienia lokalnych struktur administracyjnych. Rok później, w listopadzie 1993 roku, Rada Miejska podjęła strategiczną decyzję o przejęciu przez gminę zadań z zakresu służby zdrowia, co oznaczało, że samorząd przejął zarządzanie Zakładem Opieki Zdrowotnej.

W 1993 roku Kurator Oświaty w Bydgoszczy podjął decyzję o przeniesieniu Domu Dziecka z Więcborka do Trzemeszna, co wywołało kontrowersje wśród radnych i mieszkańców. Decyzja ta została podjęta bez konsultacji z samorządem lokalnym, a internat Liceum Ogólnokształcącego został wskazany jako nowa siedziba placówki. Radni wyrazili sprzeciw wobec takiej decyzji, podkreślając brak wcześniejszych konsultacji i przygotowania do przyjęcia nowej instytucji.

W 1994 roku w Trzemesznie odbyły się obchody 200. rocznicy Insurekcji Kościuszkowskiej, które miały szczególne znaczenie dla lokalnej społeczności. Zorganizowano wystawę historyczną prezentującą eksponaty związane z Tadeuszem Kościuszką, Janem Kilińskim i Bartoszem Głowackim. Wydarzeniu towarzyszyły również wykłady historyczne, inscenizacje oraz uroczystości patriotyczne na placu Kilińskiego.

Kolejnym ważnym wydarzeniem był międzynarodowy turniej piłki nożnej halowej, który odbył się w grudniu 1994 roku. Po raz pierwszy w historii trzemeszeńskiego sportu doszło do rywalizacji reprezentacji Polski, Węgier i Słowacji. Turniej ten stanowił ważny krok w rozwoju sportu w regionie i przyczynił się do promocji miasta.

Szczególnie burzliwym momentem pierwszej kadencji była sesja absolutoryjna z 29 kwietnia 1994 roku. Obrady trwały ponad sześć godzin i obejmowały analizę budżetu oraz ocenę działań Zarządu Miasta i Gminy. W trakcie sesji doszło do ostrej wymiany zdań pomiędzy radnymi a przedstawicielami Zarządu, zwłaszcza w kwestii budżetowych przesunięć oraz decyzji podejmowanych bez konsultacji z samorządem. Ostatecznie większość radnych opowiedziała się za udzieleniem absolutorium dla burmistrza i Zarządu.

Od soboty 5 lutego 1994 roku do wtorku 8 lutego w Zakładzie Poprawczym w Trzemesznie miał miejsce bunt przebywających w nim 14 wychowanków. Bunt odbił się szerokim echem w środkach masowego przekazu w kraju oraz w Wielkopolsce. Choć wydarzenie to nie miało bezpośredniego związku z działalnością samorządu, budziło ogromne emocje wśród mieszkańców Trzemeszna i było szeroko komentowane w całej Polsce.

W czasie trwających trzy dni zdarzeń młodociani przestępcy wzięli na krótko zakładnika – jednego z pośród personelu wychowawczego, a innej osobie przykładano do szyi ostre narzędzie grożąc okaleczeniem, niestety, wysłanie sił porządkowych okazało się konieczne. W czasie trwających trzy dni zdarzeń młodociani przestępcy wzięli na krótko zakładnika – jednego z pośród personelu wychowawczego, a innej osobie przykładano do szyi ostre narzędzie grożąc okaleczeniem, niestety, wysłanie sił porządkowych okazało się konieczne.

We wtorek przed południem poproszono o pomoc Komendę Wojewódzką Policji w Bydgoszczy, która skierowała do Trzemeszna grupę operacyjną złożoną z plutonu prewencji i brygady antyterrorystycznej. Około godziny 19:00 we wtorek rozpoczęła się interwencja, w której siły policyjne wtargnęły do pomieszczeń, gdzie przebywali buntownicy, którzy dali się zaskoczyć i odebrano im wszystkie niebezpieczne narzędzia.

Renata Pałucka

Źródła:

1.   Archiwalne wydania „Gazety Trzemeszeńskiej Kosynier” 

2.   „Dzieje Trzemeszna”, praca zbiorowa pod redakcją Czesława Łuczaka