Ruszyła ZRZUTKA na uporządkowanie cmentarza żydowskiego w Trzemesznie i utworzenie lapidarium

Fundacja Kierunek Kultura w Trzemesznie w imieniu Zespołu ds. uporządkowania i upamiętnienia cmentarza żydowskiego w Trzemesznie, rozpoczęła zbiórkę przeznaczoną na jego uporządkowanie i utworzenie tam lapidarium.

Poniżej przedstawiamy inicjatywę.

Pierwsi Żydzi przybyli do Trzemeszna w I poł. XIX w. Wybudowali synagogę, mieli swój cmentarz, który był czynny do jesieni 1939 r. Po wybuchu II wojny światowej trzemeszeńscy Żydzi stali się ofiarami ludobójczej polityki hitlerowskich Niemiec. Nie ma informacji, czy ktokolwiek z mieszkańców Trzemeszna wyznania mojżeszowego ocalał z Holokaustu. Poszukujemy miejsca spoczynku zamordowanych w okolicy dwóch bohaterów Obrony Narodowej Trzemeszna. Niemiecki okupant w okrutny sposób obszedł się nie tylko z żyjącymi. Doszczętnie rozebrał nieczynną synagogę oraz zniszczył miejsce wiecznego spoczynku zmarłych, trzemeszeńskich Żydów. Upamiętniające ich macewy posłużyły między innymi jako uliczne krawężniki.

Po wojnie, przez długie lata cmentarz był zaniedbany, pozostawiony samemu sobie. Obecnie jest całkowicie zarośnięty drzewami i roślinnością. Nie widać naziemnych śladów. Być może paradoksalnie – jak stwierdził jeden przedstawiciel organizacji żydowskiej w Polsce – miał swoiste szczęście. Pochówki zostały bowiem nienaruszone. Tymczasem znane są przypadki z innych miast, gdzie na miejscach pochówku wybudowano osiedla mieszkaniowe i inne obiekty.

Pod koniec lat 90-tych XX w. część macew została wykopana w trakcie prac związanych z budową nowych chodników. Początkowo złożono je na terenie miejskiego przedsiębiorstwa, gdzie czekały swojego losu. Do dziś nie wróciły na teren cmentarza.

Pamięć o trzemeszeńskich Żydach nie jest obojętna mieszkańcom Trzemeszna i okolic. Temat był wielokrotnie poruszany w mediach. Wiele osób deklarowało chęć pomocy w przywróceniu pamięci żydowskim mieszkańcom naszego miasta. Zawiązała się grupa osób reprezentująca wiele środowisk – obecnych i byłych mieszkańców Trzemeszna, lokalnych mediów i organizacji pozarządowych, którym ten temat szczególnie leży na sercu. W projekt ten włączyły się władze samorządowe Trzemeszna, które przejęły na siebie rolę koordynatora.

Pierwsze działania zostały już podjęte. Potrzeby są jednak znaczne. Dlatego prosimy o Waszą pomoc. Potrzebujemy kwoty 100 000 zł. Zebrane środki zostaną przeznaczone na oznakowanie żydowskiego cmentarza, umieszczenie tam wyczyszczonych macew w formie lapidarium i ich przypisanie do konkretnych osób w celu wykonania tablic pogłębiających wiedzę na temat społeczności żydowskiej Gminy Trzemeszno.

W miarę posiadanych środków planuje się poszukiwanie i wydobycie z chodników miejskich kolejnych macew, działania edukacyjne i upamiętniające, w tym wydanie publikacji o historii trzemeszeńskich Żydów.

Wszelkie czynności podejmowane są w uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Poznaniu, Komisją Rabiniczną ds. Cmentarzy w Warszawie i Gminą Trzemeszno.

https://zrzutka.pl/w84nrx